Brigitte Vandewall: “OP DE FIETS TELT ONDERWEG ÓÓK MEE!”


Tekst Marlou Jenneskens
Fotografie Jonathan Vos

“Ik wilde buiten spelen: zo simpel begon het vijftien jaar geleden. Een vrouw, een fiets, een zending. Mijn omgeving verklaarde me voor gek. ‘Waarom doe je niks met je diploma?’ Na vijf jaar vroeg mijn familie me nog steeds wanneer ik ging solliciteren. Inmiddels fietsen er meer dan 40 fietskoeriers door Maastricht en heeft Demarrage ook vestigingen in Eindhoven, Helmond en Venlo.”

Brigitte Vandewall

Brigitte Vandewall is de eerste fietskoerier van Maastricht, architect, zwemmer, franchisegever, moeder en fietser. “Mijn gevecht op de fiets: dat is het. Mijn verhaal is niet glorieus. Ik begon met fietsen uit faalangst. Ik was een goede zwemmer, maar durfde niet te geloven in mijn kwaliteiten. Ik was te klein, mijn schouders waren niet breed genoeg. Jacco, mijn coach, zag een grote zwemmer in mij en wilde me meenemen naar Eindhoven. Ik was te onzeker. Koos voor de toekomst, het geijkte pad. Diploma’s halen, carrière maken, in mijn onderhoud kunnen voorzien.

En toen begon ik te fietsen. Omdat ik niet altijd maar binnen wou zitten. Dat was in het begin vooral eenzaam, saai en leeg. Zoeken naar klanten vond ik verschrikkelijk. Zie je het voor je: ik alleen op die fiets, klanten die me vanuit hun droge auto nazwaaiden, muziekje aan. Ik met mijn gigantische bomvolle rugzak verder door de regen. Ik was ze misschien wel dankbaar, maar ik was niet blij. Boetes voor door rood rijden, auto’s die mij in mijn rokje voor lieten gaan, voetgangers die schrokken. Alles kwam op mijn pad. 

Demarrage was een poging tot ontsnappen. Het bedrijf werd mijn ontsnapping aan de verstikkende eisen van de maatschappij. Soms denk ik wel eens dat ik geluk heb gehad. Als een autogarage of taxibedrijf mijn grote droom was geweest, dan had ik nu een probleem. Ik dacht destijds niet eens op deze manier na over de meerwaarde van fietsen. Klanten ook niet. Vijftien jaar geleden koos 95 procent voor een fietskoerier uit puur economisch belang: ‘het mocht niks kosten’. Inmiddels merk ik dat klanten behalve de kwaliteit ook de duurzaamheid van fietsen als meerwaarde zien.

Als fietskoerier trap je 20.000 kilometer per jaar weg. Een auto heeft voor hetzelfde aantal zendingen minimaal het dubbele aantal kilometers nodig. Één koerier bespaart al 40.000 autokilometers per jaar. En dan heb ik het nog niet over opstoppingen, lawaai, parkeerplaatsen en al het andere gedoe. Hoeveel fietsen passen er in een straat? 200? En hoeveel auto’s? 20? We mogen onszelf gaan afvragen wat nou echte winst is. En waar we ruimte aan willen geven. Laat samenleving en natuur elkaar weer ontmoeten.

DE ÉCHTE WINST VAN MEER FIETSEN ZIT MISSCHIEN NOG WEL MEER IN GEZONDHEID.
Brigitte Vandewall

Brigitte Vandewall

In de Middeleeuwen lagen de uitwerpselen op straat. Nu is al dat asfalt in de stad nog steeds een soort open riool dat ziektekiemen verspreidt. Soms vraag ik me wel eens af of ik geen rokerslongen heb gekregen op de fiets. Ik heb wel eens de hele Fregatweg lang mijn adem ingehouden. Uiteindelijk hap je als fietskoerier de vervuiling van de ander weg. Stel dat al die uitlaatgassen jouw auto binnenkwamen: zou je dan nog steeds rijden?

Op de fiets naar hier heb ik een miauwend katje onder een auto vandaan gehaald en bij zijn baasje afgeleverd. Dat hoor je in de auto niet. Op de fiets maak je je lichaam sterker. Je voelt dat je leeft. Je wordt steeds gezonder. De échte winst van meer fietsen zit misschien wel daarin: in gezondheid. Beweging helpt, dat weten we allemaal. Juist de combinatie van bewegen én handelen én snel keuzes maken, is bewezen effectief tegen Alzheimer. In een samenleving die steeds gezonder wordt, zien we steeds beter wat ons dat oplevert. Alleen al aan uitgespaarde zorgkosten: dat geld kunnen we mooi in andere dingen investeren.

We stappen steeds vaker op de fiets, maar door weer en wind op de pedalen is nog niet gewoon. Een nat pak al helemaal niet. Misschien hebben we gewoon nieuwe voorbeelden nodig. Hoe fantastisch zou het zijn als de directeur van een groot bedrijf een presentatie zou geven met nat haar van de plensbui onderweg ernaartoe? Als er één ding is waar ik dankbaar voor ben, is het wel dat er in Maastricht inmiddels zoveel fietskoeriers rondrijden. Dat mijn werk gekopieerd is, dat ik een voorbeeld heb kunnen zijn: dat is mijn grote succes.

Brigitte Vandewall

Ik voel dat we vooral bij onszelf moeten beginnen. Er is geen goed of fout, er zijn alleen consequenties. Onze hub staat open voor alle gemotoriseerde collega’s die geen zin hebben om de stad in te rijden om hun zendingen te leveren. Makkelijker kunnen we het niet maken. En we kunnen allemaal iets. Ons collectief brein kan grootse oplossingen bedenken. Wij mensen zijn tot geweldige dingen in staat.

Ik heb vorige week de taxi die al vijf minuten met draaiende motor in mijn straat stond te wachten, gevraagd of hij de motor uit wilde zetten. De chauffeur vond het onzin, het lag niet aan hem of zijn auto, niet aan Nederland maar aan China. Het probleem ligt altijd bij de ander. Ik vind dat te makkelijk. We kunnen allemaal iets doen. We moeten gewoon beginnen. ‘We hebben het toch goed’ telt niet meer. We kunnen zóveel beter.”